Колку се политички точни приказните за Катавенци
Со неволен хумор, Хуманитас го остари Jamesејмс Фин Гарнер околу 20 години во белешката што ја придружува неговиот волумен на приказни. Се сетив на овој детал затоа што имав прочитано за тоа во 95-та година Политички коректни приказни на Гарнер во електронското издание на Newујорк Тајмс и за перформансите на авторот во отпорот со неговиот волумен 64 недели во најпродаваната книга објавена од Tујорк. Инаку, оценката е точна. Пред да стане писател и уредник, Гарнер пробал разни други професии и го сторил тоа стенд-ап комедија низ ноќни клубови.
Идеја Приказни ... едноставно е. Избираме неколку познати бајки кои потоа се пренесуваат преку опашките вилушки на политичката коректност, како да ги напишал некој што сака да почитува точно ваква коректност. Резултатот е разорна смеа. Вистина е дека политичката коректност честопати се чини дека е норма за разбудување смеа, иако е што е можно подобронамерна. Ако му кажеш, да речеме, џуџе на многу низок возрасен, се вика дека сакате да го навредите или тоа, и без да сакате, предизвикувате сериозни комплекси на инфериорност. Слично на тоа, не е коректно да се каже дека Бог е маж. Оваа претпоставка јасно и непоправливо му носи неповолност на женскиот пол.
Сè уште политичката коректност стапува во функција таму каде што не очекувате, да го исчистите вокабуларот од сите зборови што се наводно навредливи или што ги ставаат во непријатна ситуација оние на кои им се упатени. Сепак, елементарната учтивост нè учи дури и без научена интервенција на оваа исправност дека не е можно да му се каже на џуџето дека е џуџе, дебелиот човек дека е дебел и така натаму. Ова сепак не значи дека џуџињата стануваат повисоки или дека маснотиите стануваат потенки. Во најоптимистичката хипотеза, обајцата се чувствуваат подобро во својата кожа кога ќе излезат на улица или ќе се сретнат на забави со луѓе кои, поради учтивост или политичка коректност, не ги потсетуваат дека се џуџиња или дебели.
Но, што правите кога, ако и кажете на една жена дека е убава, девојчето или некој околу вас ве поставува и го привлекува вашето внимание на фактот дека ова е сексистичка забелешка и јасна забелешка дека би биле заинтересирани да спиете со неа, работи што длабоко и пречи? Затоа, дури и вербалниот доказ за восхит може да се смета за политички неточен. Да не ги спомнувам упорните погледи, кои можат да бидат обвинети како непобитен доказ за визуелна агресија. Но, дури и тривијални гестови на учтивост, како што е пуштање жена во лифт пред вас, станаа политички неточни, бидејќи зад оваа покана, „После вас“, ќе стоеше сексистички став со кој сакате да привлечете го вниманието на жената на фактот дека сметате дека е дел од „слабиот пол“.
Во приказни Гарнер ги зеде препораките за политичка коректност со кратко препишување на бајките и приказните за децата, така што, во нивните односи, ликовите повеќе нема да страдаат затоа што не ги применуваа овие препораки едни на други. Во Црвенкапа на Гарнер, на пример, малку несварлива приказна за браќата Грим, Црвенкапа, волкот и бабата се обединуваат против ловецот кој ги игнорира природните инстинкти на волкот и сака да ги натера да се забавуваат. Заспана убавица, приказната за Французинот Перо, помината низ арканата на политичката коректност, ја прави разбудената девојка до царот да го моли принцот кој и го даде бакнежот за будење да се ожени со неа, иако принцот не сака да биде осомничен за сексистички намери, затоа што тој дошол да и го даде овој бакнеж за да стане ученик на оваа млада жена со легендарна интелигенција и мудрост. Снешко во приказната на Андерсен има проблем - каков секс има? Во верзијата на Гарнер, освен ова прашање, снежното суштество не се топи поради сонцето, туку затоа што стана главен јунак на ТВ-емисија каде жртвата паѓа од светлата на платото што го топи.
Освен нивната сатирична реалност, расказите препишани од Гарнер се дело на прозаист што е можно поверодостојно, ако не и дека, со пишување на веродостојност, не е на црната листа на политичка исправност.
Jamesејмс Фин Гарнер, Политички коректни приказни за спиење на децата, превод на Фелисија Мардале, Издавачка куќа Хуманитас, 2019 година.