Странскиот јазик влијае на моралот - знаењето
Тековни новости во Зидојче цајтунг
Контролна табла
економија
Минхен
Култура
општеството
Знаење
Лингвистика: граматика и етика
Sртва на една личност за да спаси неколку други? Одговорот зависи и од тоа дали луѓето ја анализираат дилемата на свој јазик или на странски јазик.
Јазикот е на прво место, а потоа моралот. Отприлика така може да се модифицира позната поговорка за етичките способности на човекот. Ако од тест-субјектите се бара да донесат одлука во морално незгодна ситуација, јазикот игра главна улога: пресудите се разликуваат во зависност од тоа дали сценариото е опишано на нивниот мајчин јазик или на странски јазик. Ова го демонстрираат психолози кои работат со Алберт Коста од Универзитетот Помпеу Фабра во Барселона во студија во специјализиран журнал Плос еден (Том 9, стр. E94842, 2014 година).
Научниците ги презентираа своите тест-тела со класично сценарио од морална психологија. Треба да си замислите дека стоите на мост за пешаци каде што ќе бидете сведок на претстојна катастрофа. Воз брза кон пет лица и има само еден начин да се спасат животите на несреќните - со жртвување друг. За да го направат ова, набудувачите на мостот треба да туркаат дебел човек на шините. Неверојатна идеја да убиете некого за да спасите друг? Дали има правилна одлука во оваа ситуација? Од утилитарна перспектива, набудувачот треба да го жртвува човекот. Пет животи се повеќе од еден. Но, во многуте студии во кои субјектите биле изложени на оваа измислена одлука, нешто во нив се револтирало. Нивните морални интуиции забрануваа активно убивање на невина личност - дури и ако тоа спаси неколку животи.
Ако задачите се дадени на мајчин јазик, некој има тенденција да паѓа на логички стапици
Овој резултат беше прикажан и во тековната студија на шпанските психолози, особено кога на испитаниците им беше презентирана дилемата на нивниот мајчин јазик. На странски јазик - Французи, Израелци, Американци и Корејци беа меѓу учесниците - процентот на оние кои решија да го сторат ужасното дело за доброто на петте лица беше поголем. „Пресудата не треба да зависи од тоа дали размислуваш за животот на дебелиот човек или за ел хомбре гранде“, вели Коста. „Но, за жал, токму тоа е релевантно.
Моралните психолози веќе сериозно ја изгребаа сликата на човекот со рационално мерење. Во бројни дела тие покажуваат дека на прашањето дали некое дејство е добро или лошо, е под силно влијание на емоциите. Првите непосредни реакции на една личност на изјава или ситуација обично ја одредуваат пресудата. На крајот на краиштата, свесното размислување дава оправдување за дадените влијанија. Оценувајќи ја вознемирувачката состојба на странски јазик, сега психолозите околу Коста тврдат, ја намалуваат нејзината емоционалност, истовремено го зголемуваат когнитивниот стрес и на тој начин будат рационално размислување. Под овие околности, испитаниците од Коста донеле поутилитарна одлука да го истуркаат човекот до нив од мостот.
На друг тест, психолозите ги ставаат своите субјекти преку тестови во кои се тестира рационалното размислување. Учесниците подобро беа ако овие задачи беа дадени на странски јазик. На нивниот мајчин јазик, тие полесно се зафатија со интуитивно очигледни одговори, но по подетална проверка се покажа дека не се во ред. Слични резултати се познати од студиите во кои задачите беа презентирани со различно читливи фонтови. Колку е полошо текстот, толку е поголема веројатноста учесниците да забележат логички грешки. Повремено луѓето треба да бидат принудени да размислуваат, инаку сите тие премногу лесно веруваат на првата мисла.